میراث مکتوب: فهرست پایان نامه های تصحیح نسخ خطی دوره کارشناسی دانشگاه فردوسی مشهد به همراه معرفی اجمالی نسخه های مورد استفادۀ آنها
سلمان ساکت؛ دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد:
پایان نامه های دورۀ کارشناسی (به ترتیب تاریخ دفاع)
1. یزدیزاده، رضا، «مقابلۀ دیوان ازرقی هروی»، استاد راهنما: احمدعلی رجایی بخارایی، 1343ش، 361ص.
مصحح از دو نسخه استفاده کرده است:
1. نسخۀ کتابخانۀ چستربیتی به تاریخ 699 ق که مجموعهای است شامل دیوان ده شاعر و اساس کار مصحح بوده است.
2. نسخۀ عکسی متعلق به کتابخانۀ موزۀ بریتانیا به شمارۀ or.3213 که قسمتی است از مجموعه ای مشتمل بر دیوان چهار شاعر یعنی ابوالفرج رونی، ازرقی، انوری و بهاءالدین عثمان مختاری که در سال 693 ق توسط محمدبن شاهبن علیبن محمود اصفهانی کتابت شده است.
افزون بر این مصحح از نسخۀ چاپی سعید نفیسی نیز که بر اساس نسخ سدۀ دهم هجری به بعد فراهم آمده، بهره برده است. او در پایان فهرست مفصلی از لغات و ترکیبات دیوان ازرقی تهیه کرده است.
2. شفق، اسماعیل، «چهل مجلس، اثر کمال الدین محمودبن عمادالدین غجدوانی»، استاد راهنما: محمدمهدی ناصح، 1363ش.
مصحح در کار خود از نسخۀ منحصربهفرد شمارۀ 4896 کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران استفاده کرده است. او فهرست متنوعی شامل آیات، احادیث، جملات دعایی، اشعار، اشخاص و اماکن برای پایاننامۀ خود تهیه کرده است.
3. مهاجری، زهرا، «تصحیح مثنوی سلامان و ابسال، اثر عبدالرحمان جامی»، استاد راهنما: محمدمهدی رکنی، ش ث: 165، 1364ش، 318ص، همراه با مقدمه.
مقدمه شامل سیر زندگی جامی، اعتقادات مذهبی و پایگاه اجتماعی او در تصوف، هنر و شعر در قرن نهم هجری و جایگاه جامی در این میان، جامی از دیدگاه محققان و ادبای ایرانی و اروپایی، سیر تاریخی داستان سلامان و ابسال، کاربرد سمبولیسم در آثار عرفانی، ارزش تمثیلی سلامان و ابسال و... است.
مصحح در کار خود از پنج نسخۀ خطی و یک نسخۀ چاپی بهره گرفته است:
1. نسخۀ آکادمی علوم شوروی به تاریخ 890 ق که فیلم آن در دانشگاه تهران به شمارۀ 1062 موجود است. این نسخه اساس کار مصحح بوده است.
2. نسخۀ هفت اورنگ جامی به تاریخ 921ق که در کتابخانۀ آستان قدس رضوی نگهداری می شود.
3. نسخۀ هفت اورنگ جامی که در پاریس نگهداری می شود و میکروفیلم آن به شمارۀ 3779 در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران موجود است و تاریخ کتابت آن احتمالاً قرن دهم هجری است.
4. نسخۀ هفت اورنگ موجود در کتابخانۀ دانشگاه تهران به تاریخ 966ق که در حاشیۀ غزلیات جامی نوشته شده است.
5. نسخۀ هفت اورنگ به تاریخ 1023ق که افتادگی های فراوان دارد.
6. نسخۀ چاپی سلامان و ابسال با مقدمۀ رشید یاسمی که در 1305ش در تهران به چاپ رسیده است.
این پایان نامه شامل تعلیقات و فهرست آیات و احادیث و اعلام (اشخاص و اماکن) است و در سال 1376ش توسط نشر نی به بازار عرضه شده است.
4. عشیق، محمداکبر، «شبستان خیال یا شبستان نکات و گلستان لغات»، اثر مولانا محمدبن یحیی سیبک نیشابوری، استاد راهنما: سیدحسین فاطمی، 1365ش.
مصحح در کار خود از چهار نسخه به شرح زیر استفاده کرده است:
1. نسخۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی که فاقد تاریخ است، اما بر مبنای کاغذ و رسمالخط اساس کار مصحح قرار گرفته است.
2. نسخۀ دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی مشهد که از انجام افتادگی دارد و تاریخ کتابت ندارد.
3. نسخۀ کتابخانۀ داتا گنجبخش به تاریخ 1130ق.
4. نسخۀ شرح شبستان نکات و گلستان لغات، اثر حاجی محمد بهرامبن آخوند ملازاده مشتهر به ملازاده غیاث، به تاریخ 1140ق.
5. وافی ثانی، مریم، «تصحیح مثنوی طریقت نامۀ عماد فقیه کرمانی»، استاد راهنما: محمدمهدی ناصح، 1367ش.
مقدمه ای کوتاه شامل زندگی و آثار فقیه کرمانی.
مصحح از سه نسخۀ خطی و یک نسخۀ چاپی بهره گرفته است:
1. نسخۀ بنگال، آسیایی 14 [ف. بنگال 121]، پاکستان، پنجاب، لاهور که نسخۀ اساس مصحح بوده است.
2. نسخۀ کتابخانۀ ایاصوفیا به شمارۀ 4131 و به تاریخ 841 ق که میکروفیلم آن به شمارۀ 126 در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران موجود است.
3. نسخۀ کتابخانۀ مجلس به شمارۀ 1122 که تاریخ کتابت آن احتمالاً 794 ق است.
4. نسخۀ چاپی پنج گنج عماد فقیه کرمانی، به اهتمام رکن الدین همایون فرخ که از سوی انتشارات دانشگاه ملی ایران به چاپ رسیده است.
پایان نامه های تصحیح نسخ خطی دوره کارشناسی دانشگاه فردوسی
