جامع التواریخ (تاریخ ایران و اسلام)

۱۲ آذر ۱۳۹۲ ۱۱:۰۶:۳۷ ق.ظ

بی گمان تالیف کتاب جامع التواریخ برجسته ترین کار در حیات پربار رشید الدین فضل الله همدانی، سیاست مدار و دانشمند بزرگ ایرانی عهد مغول است که یکی از آثار بی نظیر تاریخی شمرده می شود.

 به گزارش روابط عمومی مرکز تامین و عرضه متون کهن ایرانی میراث مکتوب، تاکنون 10 مجلد از این کتاب بزرگ به همت محمد روشن تصحیح و توسط موسسه پژوهشی میراث مکتوب منتشر شده است و اکنون بخش تاریخ ایران و اسلام آن در سه مجلد آماده انتشار شده و به زودی در دست رس پژوهش گران تاریخ ایران و جهان قرار خواهد گرفت. این کتاب در مراسمی که چهارم دی ماه هزار و سیصد و نود و دو در تهران برگزار خواهد شد، رونمایی می شود و از مصحح پرتلاش آن استاد محمد روشن نیز به پاس چند دهه خدمت به فرهنگ پربار ایران اسلامی تقدیر خواهد شد.

هر چند تاریخ ایران و اسلام رشید الدین فضل الله را بازنویسی تاریخ طبری دانسته اند، در ارزش آن به نقل قولی که در پایان مقدمه استاد روشن بر این کتاب از کارل یان آمده بسنده می کنیم:«در هیچ یک از ادوار تاریخی گذشته حتی در دوران امپراطوری روم شرایط و اوضاع برای تالیف و تصنیف کتب درباره تاریخ عالم مانند نخستین قرن بعد از تاسیس امپراطوری اوراسیایی مغول به دست چنگیزخان مساعد نبوده و درهیچ کدام از ممالک این امپراطوری عظیم این کار به قدر ایران امکان موفقیت نداشته است. فتوحات مغول با اینکه باعث تلفات جانی عظیم و نابودی بسیاری از آثار گرانبهای فرهنگی گردید، نتایج مثبتی نیز دربر داشت و یکی از مثبت ترین و سودمندترین نتایج آن این بود که افق دید بشر تا نقطه ای که تا آن زمان بی سابقه و بی مانند بود وسعت یافت... در اینجا باید در حقیقت از یگانه کوشش در این راه، یعنی از کار بزرگ رشید الدین فضل الله سخن گفت.»

از سه مجلد تاریخ ایران و اسلام، دو مجلد در بیش از 1520 صفحه متن کتاب و نزدیک به 400 صفحه شرح نسخه بدل های متن است و بیش از 600 صفحه نمایه های کتاب شامل آیات، اعلام، اشعار فارسی، اشعار تازی و واژه نامه است، از آن میان واژه نامه آن با حجمی برابر 160 صفحه درخور توجه فراوان اهل پژوهش است.